analiza społeczno-gospodarcza

A- A A+

Poniżej przedstawiono wyniki prognozy podstawowych wskaźników ekonomicznych dla Makroregionu Polska Wschodnia do roku 2020. Przede wszystkim uwagę skupiono na ocenie makroekonomicznego wpływu Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej na lata 2007-2013 (PO PRW) na system gospodarczy Makroregionu. Otrzyma on w ramach PO RPW 2 161,1 mln euro z EFRR.

Dotychczasowe tendencje oraz prognoza bazowa podstawowych wskaźników społeczno-ekonomicznych

PKB
Analizując stopę wzrostu poziomu PKB w latach 1998-2002 nie można jasno wskazać województw Polski Wschodniej, które rozwijały się prężniej niż inne regiony kraju. Analizy wskazują, że najwolniej poziom PKB ze wszystkich badanych województw będzie rósł w województwie lubelskim, z kolei zmiany dynamiki w latach 1998-2003 były wyraźniejsze w województwach Polski Wschodniej niż w kraju.

Rynek Pracy
Amplitudy zmiany rocznej stopy wzrostu liczby osób zatrudnionych były w ostatnich latach większe w województwach Polski Wschodniej niż w pozostałych częściach kraju. Szczególnie wyraźnie jest to widoczne w przypadku województwa warmińsko-mazurskiego. W 2001 roku liczba zatrudnionych w tym województwie wzrosła o ponad 9%, z kolei w roku 2002 spadła o prawie 14%. Największa stopa wzrostu zatrudnienia w latach 2006-2020 będzie początkowo w województwie lubelskim, natomiast od roku 2011 w województwie warmińsko-mazurskim. Najmniejsza stopa wzrostu zatrudnia będzie w województwie świętokrzyskim.

Rozwój branż o wysokim zaawansowaniu technicznym
Najwięcej inwestycji dotyczących działalności innowacyjnych w jednym roku, po przeliczeniu na jednego pracującego, dokonano w latach 2002-2004 w regionie świętokrzyskim. To aż czterokrotnie więcej niż w województwie podlaskim i o 60 procent więcej niż w kraju. Jednak sytuacja ta nie była już tak optymistyczna w następnych latach. W roku 2003 i 2004 we wszystkich pięciu województwach wartość nakładów na działalność innowacyjną, przeliczona na jednego pracującego była niższa niż w pozostałych regionach w kraju. Wyróżnić tu można województwo podkarpackie, w którym nakłady na jednego pracującego były największe wśród pozostałych województw Polski Wschodniej.

Zmiany sektorowe
Najszybszy wzrost stopy wzrostu wartości dodanej brutto w przetwórstwie przemysłowym zaobserwowano w województwie podlaskim. W tym województwie oraz w województwie podkarpackim wartość dodana brutto rosłaby szybciej o 1-2 punktu procentowego niż w kraju. Natomiast w regionie lubelskim i warmińsko-mazurskim sektor przetwórstwa przemysłowego rozwijałby się w tempie około 6 procent i było by to wolniej niż wynosi średnia krajowa. Stopa wzrostu wartości dodanej brutto w usługach rynkowych była w województwie podlaskim w latach 1998-2003 najwyższa spośród 5 regionów Polski Wschodniej. Jedynie w tym województwie badany sektor rozwijałby się szybciej do roku 2013 niż w całej Polsce. Odmienna sytuacja jest w przypadku województwa lubelskiego, w którym roczny wzrost WDB w usługach rynkowych w latach 2006-2020 będzie o około 1.5 punktu procentowego mniejszy niż w regionach podlaskim i podkarpackim. Udział procentowy sektora usług rynkowych w wytworzonej wartości dodanej brutto zmniejszałby się, natomiast zwiększałby się udział sektora przetwórstwo przemysłowe. Spadek udziału sektora usług rynkowych w produkcji we wschodniej części kraju w latach 2007-2020 wyniósłby około 2 punktów procentowych, natomiast udział sektora przetwórstwo przemysłowe w wytworzonej wartości dodanej brutto w tym samym okresie wzrósłby o około 15 punktów procentowych. W latach 2007-2020 wśród regionów Polski Wschodniej najmniejszy udział w produkcji sektora usług rynkowych jest w województwie podkarpackim, a największy w lubelskim. Odwrotna sytuacja jest w sektorze przetwórstwo przemysłowe, gdzie największy udział w wytworzonej wartości brutto jest w województwie podkarpackim, natomiast najmniejszy w lubelskim.

Migracje zewnętrzne i wewnętrzne
Analizy wskazują, że coraz więcej ludzi wyjeżdżałoby z regionów Polski Wschodniej do innych województw oraz za granicę. Najwyższe saldo migracji można by zaobserwować w województwie lubelskim, natomiast najniższe w województwie podlaskim. Województwo podkarpackie wyróżnia się największą mobilnością ludności w stosunku do liczby mieszkańców w obrębie danego regionu. W pozostałych regionach Polski Wschodniej mobilność ludności w obrębie danego regionu jest mniejsza od średniej krajowej.

Wykształcenie ludności
W regionach Polski Wschodniej możemy niestety zaobserwować mniejszy procent ludności z wykształceniem wyższym niż w innych regionach kraju. Najniższy procent ludności z wykształceniem wyższym był w województwie warmińsko-mazurskim i wyniósł 6.9%, natomiast najwyższy był w województwie lubelskim i wyniósł 7.9% i był niższy niż średnia krajowa. Największy udział studentów w ludności w wieku 20-24 lat jest w województwie lubelskim, natomiast najmniejszy w województwie podkarpackim. Prognozy sugerują, że po roku 2013 najmniejszy udział studentów w ludności będzie miał miejsce w województwie podlaskim. Wyróżnić tu należy w województwo lubelskie, w którym wskaźnik liczby studentów w stosunku do liczby ludności w wieku 20-24 lat będzie zbliżony do średniej krajowej. W latach 1999- 2003 zaobserwowano dynamiczny wzrost liczby studentów w województwach Polski Wschodniej. Badania wykazują, że udział studentów kierunków technicznych w ogólnej liczbie studentów maleje zarówno w Polsce Wschodniej, jaki i w pozostałych regionach kraju.

Bezrobocie
Najniższą stopę bezrobocia w roku 2002 na terenie Polski Wschodniej zaobserwowano w województwie warmińsko-mazurskim i wynosiła ona aż 27.3%. Dla porównania w województwach lubelskim i podlaskim wynosiła niewiele ponad 16%. Prognozy sugerują, że w latach 2007-2020 w regionach Polski Wschodniej stopa bezrobocia będzie spadać, jednakże wolniej niż w pozostałych regionach kraju.

Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych
Polska Wschodnia nie może niestety poszczycić się zbyt wieloma znaczącymi inwestycjami zagranicznymi. Analizy wskazują, że w województwach tych przypada mniej kapitału zagranicznego w spółkach na jednego pracującego niż średnio w kraju. Dobrym przykładem tego zjawiska jest województwo podlaskiego, w którym w roku 2004 było go o ponad 15 razy mniej niż wynosiła średnia krajowa. Na wyróżnienie zasługują natomiast województwo świętokrzyskie i podkarpackie, w których zaobserwowano najwięcej firm z kapitałem zagranicznym.

Ruch turystyczny
Jeśli chodzi o liczbę turystów zagranicznych korzystających z noclegów na wyróżnienie zasługuje województwo warmińsko-mazurskie. Wpływ na to ma niewątpliwie stale rosnąca popularność tego regionu wśród turystów z zachodniej Europy. Pozostałe regiony Polski Wschodniej wypadają mniej korzystnie. Najmniej turystów zagranicznych odwiedza region podkarpacki. Wejście Polski do Unii Europejskie i wprowadzenie w związku z tym ograniczeń wyjazdowych dla ruchu wyjazdowego zza wschodniej granicy, zmniejszyło liczbę turystów zagranicznych.

Wpływ PO RPW na podstawowe wskaźniki społeczno-ekonomiczne

Analizy wykazują, że do 2013 roku wpływ PO na PKB będzie coraz większy. W 2013 roku wpływ PO RPW będzie wynosił powyżej jednego procenta. W następnym latach będzie można zaobserwować powolny spadek, aczkolwiek nawet po zakończeniu PO RPW w roku 2015 będzie on wynosił w kolejnych latach około 0.6 procenta. Jeśli chodzi o zatrudnienie w regionach Polski Wschodniej, to do roku 2010 następuje wzrost zatrudnienia w stosunku do scenariusza bazowego, dzięki któremu będzie o 0.2-0.5 procent więcej dodatkowych miejsc pracy. W latach 2011- 2012 będzie można zaobserwować powolny spadek , natomiast w roku 2013 ponowny wzrost. Z kolei po roku 2013 nastąpi gwałtowny spadek i potrwa on do roku 2016, w którym to liczba osób pracujących będzie mniejsza niż w scenariuszu bazowym. Na wyróżnienie zasługuje województwo warmińsko-mazurskie, w którym wpływ PO RPW na zmianę liczby osób pracujących będzie największy. Natomiast najmniejszy wpływ będzie można zaobserwować w województwie lubelskim.

Wpływ PO RPW na wartość dodaną brutto w przetwórstwie przemysłowym wynosi w latach 2013-2015 od 1.5 procenta w regionie podkarpackim do 2.5 procenta w województwie warmińsko-mazurskim. W porównaniu do sektora usług rynkowych alokowane środki finansowe w latach 2007-2015 będą miały pozytywny wpływ na wielkość produkcji w przetwórstwie przemysłowym również po zakończeniu PO RPW i w roku 2020 będzie on wynosił nadal od 1 do 2 procent więcej w stosunku do scenariusza bazowego. Z kolei w sektorze usług rynkowych wpływ PO RPW na wielkość produkcji jest zauważalny wyłącznie w okresie realizacji Programu. Po roku 2015 będzie kształtował się on poniżej 0.2 procenta. W okresie 2007-2015 wpływ PO RPW na produkcję w sektorze usług rynkowych w danym województwie będzie proporcjonalny do poziomu wytworzonej wielkości brutto. Środki finansowe alokowane w ramach PO RPW na wsparcie przedsiębiorstw spowodują większy i bardziej długotrwały efekt makroekonomiczny w przetwórstwie przemysłowym. Wartość dodana brutto wytworzona w sektorze usług rynkowych w wartościach bezwzględnych jest wyższa niż w przetwórstwie przemysłowym i będzie rosła. We wszystkich województwach środki finansowe w alokowane w ramach PO RPW spowodują wzrost udziału sektora przetwórstwo przemysłowe w wytworzonej wartości dodanej brutto w porównaniu do scenariusza bazowego. Największą różnicę widać w roku 2016 i będzie ona wynosiła 0.3 i 0.5 punkta procentowego, odpowiednio dla województw podkarpackiego i warmińsko-mazurskiego. Oznacza to relatywne zmniejszenie się procentowego udziału pozostałych sektorów, w tym usług rynkowych. Początkowo PO RPW przyczyni się do wzrostu udziału sektora usług rynkowych w produkcji ogółem. Jednak od roku 2013 środki finansowe alokowane w ramach PO RPW spowodują większy spadek udziału sektora usług rynkowych w wytworzonej wartości dodanej brutto we wszystkich regionach Polski Wschodniej niż jest to widoczne w scenariuszu bazowym. W roku 2016 ten spadek będzie największy i wyniesie od 0.2 do 0.35 punkta procentowego. Jeśli chodzi o stopę bezrobocia, to w latach 2007-2015, dzięki wpływowi PO RPW będzie ona spadała. Natomiast po roku 2015 będzie ona wyższa niż w sytuacji, gdyby nie było PO RPW w latach 2007-2015, i będzie to w dużej mierze spowodowane ogólnym wzrostem wydajności. Wynik ten wskazuje na początek regresji, który może nastąpić po zakończeniu finansowania w ramach PO RPW ale należy pamiętać o szeregu innych już sygnalizowanych wcześniej pozytywnych efektów, które prawdopodobnie będą w stanie odwrócić tę sytuację.

Wskutek alokacji finansowych w ramach PO RPW 2007-2015 dystans w rozwoju, który dzieli województwa Polski Wschodniej od pozostałej części kraju, będzie się w mniejszym stopniu zwiększał, niż gdyby nie było PO RPW.

Opracowano na podstawie: P. Tomaszewski,  M.  Zembaty: Prognoza podstawowych wskaźników społeczno-ekonomicznych dla Polski Wschodniej

Sprawdź dlaczego warto inwestować w Polsce Wschodniej

  • Dlaczego tutaj?

    Atrakcyjność gospodarcza regionów Polski Wschodniej zależy od działalności przemysłowej, usługowej i zaawansowania technologicznego. Wspólnymi atutami dla całego Makroregionu P...

  • Nowe tereny inwestycyjne

    Idealna lokalizacja dla eksporterów, jedne z najniższych w Europie kosztów pracy, a zarazem jeden z najszybciej rozwijających się regionów w Polsce i specjalne zachęty dla inwe...

  • Specjalizacja w sektorach

    Z uwagi na dobre położenie geograficzne na granicy Unii Europejskiej, Białorusi, Ukrainy i Rosji, a także doświadczenie i długoletnie kontakty kulturalne i biznesowe pomiędzy p...

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie plików cookies, prosimy opuść stronę lub zablokuj takie pliki w ustawieniach swojej przeglądarki.